TÜBA Başkanı Şeker, UNESCO’da Bilimsel Danışmanlığa Güven Çağrısı Yaptı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Paris’teki UNESCO Genel Merkezi’nde düzenlenen 4. Baş Bilim Danışmanları Yuvarlak Masa Toplantısı’nda Türkiye’yi temsil etti. Toplantıda bilimsel bilginin kamu politikalarına aktarılması, bilimsel danışmanlığa duyulan güvenin artırılması ve uluslararası iş birliğinin derinleştirilmesi ele alındı.

UNESCO ile Güney Afrika Cumhuriyeti Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı ortaklığında, Hindistan Hükümeti’nin desteğiyle gerçekleştirilen toplantıya farklı ülkelerden baş bilim danışmanları, danışmanlık mekanizmalarının temsilcileri ve uluslararası kuruluşlar katıldı. Oturumlar İngilizce ve Fransızca yürütüldü. Gündemin merkezinde, bilimsel danışmanlıkta farklı bilgi kaynaklarının ve toplumsal kesimlerin temsili, kanıtların değerlendirilmesinde şeffaflık ve yapay zekânın getirdiği fırsat ve riskler yer aldı. Serinin 2023’te Hindistan’da başlayan dördüncü toplantısıdır; bir önceki toplantı 2025’te Güney Afrika’da yapılmış ve TÜBA bu toplantıda da temsil edilmişti.

Şeker: Güvenilir Rehberlik Şart

Şeker, “Çoklu Bilgi Dünyasında Güvenilir Danışmanlık” temasındaki konuşmasında, Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Afrika’nın kesiştiği coğrafi konumuna dikkat çekerek iklim, enerji dönüşümü ve insani krizler gibi sorunların tek bir disiplinle çözülemeyeceğini belirtti. Ulusal kurumların güçlendirilmesi ve farklı bilgi kaynaklarının karar süreçlerine dahil edilmesi gerektiğini savundu. TÜBİTAK ve TÜBA gibi kurumların yanı sıra uzmanlaşmış danışma ağlarının da bu alanda rol oynadığını ifade etti.

Şeker ayrıca TEKNOFEST aracılığıyla gençlerin teknoloji üretim süreçlerine katılımına imkân tanındığını aktardı. Yapay zekânın danışmanlık süreçlerine katkı sunabileceğini, ancak veri kaynağı, hesap verebilirlik ve dezenformasyon açısından yeni riskler doğurduğunu söyledi. Bilimsel kanıtların şeffaf biçimde değerlendirilmesinin ve belirsizliklerin dürüstçe yönetilmesinin toplumsal güven için temel olduğunu vurguladı.

WSF 2027 İstanbul’a Davet

Şeker, 17-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek Dünya Bilim Forumu’nu (World Science Forum-WSF 2027) hatırlatarak uluslararası bilim camiasını bu platforma davet etti. Forumun bilim etiği ve bilim-politika etkileşimini kurumsallaştırmaya katkı sağlayacağını belirtti.

Panellerde Farklı Görüşler

Toplantının açılışında UNESCO Bilimler Genel Direktör Yardımcısı Denise Pires de Carvalho ile Güney Afrika Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Bakanlığı Genel Direktörü Mlungisi Cele konuşma yaptı. Lübnan Çevre Bakanı Tamara el-Zein açılış ana konuşmasını gerçekleştirdi. Birinci panelde bilimsel danışmanlıkta araştırma sorularını kimin belirlediği ve karar süreçlerinde hangi aktörlerin söz sahibi olduğu tartışıldı. İkinci panelde ise belirsizlik ve yeni teknolojiler karşısında danışmanlık güveninin nasıl korunacağı ele alındı. Kuşaklar arası söyleşide gençlerin bilimsel danışmanlık süreçlerine katılımı konuşuldu.

Kapalı Oturum ve Sonuç

Öğleden sonra baş bilim danışmanlarının katıldığı kapalı oturumda ülkelerin danışmanlık sistemlerindeki deneyimleri ve ortak öncelikler görüşüldü. Oturum sonunda toplantının değerlendirmelerini içeren Başkanlık Özeti taslağı sunuldu. Toplantı, Uluslararası Bilim Konseyi’nin (ISC) özel sunumunun yer aldığı ağ oluşturma resepsiyonuyla tamamlandı.